Thủ tục Ly hôn người Nhật Bản

Thủ tục ly hôn với người Nhật Bản tại Việt Nam là vấn đề được nhiều gia đình Việt – Nhật quan tâm, nhất là khi hệ thống Tòa án đã thay đổi căn bản từ ngày 01/7/2025. Đây là một dạng ly hôn có yếu tố nước ngoài, nên thẩm quyền giải quyết, hồ sơ giấy tờ, thời gian và cách xử lý khi một bên đang ở Nhật đều khác với ly hôn thông thường. Nhiều bài viết hiện vẫn hướng dẫn nộp đơn tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh – thông tin nay đã không còn chính xác. Bài viết dưới đây của Công ty Luật TNHH MTV Nam Sơn cập nhật đầy đủ quy định mới nhất 2025–2026: nộp đơn ở đâu, cần giấy tờ gì, mất bao lâu, xử lý ra sao khi vợ/chồng người Nhật ở nước ngoài, và đặc biệt là phải làm gì nếu bạn đã ly hôn tại Nhật và muốn được công nhận tại Việt Nam.

Ly hôn với người Nhật Bản có phải là ly hôn có yếu tố nước ngoài không?

Có. Khi một bên vợ hoặc chồng là công dân Nhật Bản, việc ly hôn đương nhiên là ly hôn có yếu tố nước ngoài theo Điều 127 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014 và Điều 464 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015. Điều này kéo theo các quy định riêng về thẩm quyền của Tòa án, hồ sơ và trình tự giải quyết.

Trên thực tế, người Việt thường gặp một trong các tình huống sau:

• Vợ/chồng người Nhật đang sinh sống tại Việt Nam, cả hai cùng muốn ly hôn.
• Người Việt đang ở Việt Nam, còn vợ/chồng người Nhật đang ở Nhật Bản và muốn ly hôn đơn phương.
• Hai người kết hôn trong thời gian học tập, làm việc tại Nhật, nay người Việt đã về nước.
• Đã ly hôn tại Nhật và cần làm thủ tục để được công nhận tại Việt Nam.

Sau 01/7/2025, nộp đơn ly hôn với người Nhật ở tòa án nào?

Trả lời nhanh: Từ ngày 01/7/2025, đơn ly hôn với người Nhật được nộp tại Tòa án nhân dân khu vực – không còn nộp tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh như trước đây.

Đây là thay đổi quan trọng nhất mà người dân cần biết. Theo Luật số 81/2025/QH15 (sửa đổi Luật Tổ chức Tòa án nhân dân) và Luật số 85/2025/QH15 (sửa đổi Bộ luật Tố tụng dân sự), hệ thống Tòa án nhân dân cấp huyện đã chấm dứt hoạt động và được thay thế bằng Tòa án nhân dân khu vực. Nghị quyết 81/2025/UBTVQH15 đã thành lập 355 Tòa án nhân dân khu vực trên cả nước. Quan trọng hơn, sự phân biệt “có yếu tố nước ngoài thì phải lên cấp tỉnh” trước đây đã được bãi bỏ: nay án ly hôn có yếu tố nước ngoài được giải quyết sơ thẩm tại Tòa án nhân dân khu vực, còn Tòa án nhân dân cấp tỉnh đảm nhận xét xử phúc thẩm.

Về địa điểm nộp đơn:

• Ly hôn thuận tình: nộp tại Tòa án nhân dân khu vực nơi cư trú của vợ hoặc của chồng.
• Ly hôn đơn phương: nộp tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bị đơn (người bị yêu cầu ly hôn) cư trú hoặc làm việc.

Trường hợp chồng/vợ người Nhật đang ở Nhật Bản thì nộp ở đâu?

Nếu bạn ở Việt Nam và muốn đơn phương ly hôn trong khi vợ/chồng người Nhật đang ở Nhật, bạn vẫn nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực nơi bạn (nguyên đơn) cư trú. Tòa án Việt Nam vẫn có thẩm quyền giải quyết, sau đó tiến hành tống đạt văn bản và lấy lời khai của bên ở nước ngoài thông qua thủ tục ủy thác tư pháp. Phần này sẽ được nói rõ ở mục 6.

Hồ sơ ly hôn với người Nhật Bản gồm những gì?

Hồ sơ ly hôn với người Nhật gồm hai nhóm: giấy tờ do phía Việt Nam cung cấp và giấy tờ do phía Nhật Bản cấp. Điểm khác biệt lớn nhất so với ly hôn trong nước là giấy tờ do Nhật Bản cấp phải được hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng sang tiếng Việt mới có giá trị sử dụng tại Tòa án.

Nếu kết hôn tại Nhật và chưa ghi chú kết hôn tại Việt Nam, trong nhiều trường hợp bạn cần thực hiện thủ tục ghi chú kết hôn trước khi Tòa án thụ lý. Luật sư sẽ giúp bạn kiểm tra trước để tránh thiếu sót khiến hồ sơ bị trả lại.

Ly hôn thuận tình và đơn phương với người Nhật khác nhau thế nào?

Trả lời nhanh: Ly hôn thuận tình áp dụng khi cả hai cùng đồng ý và đã thỏa thuận xong về con cái, tài sản; còn ly hôn đơn phương áp dụng khi chỉ một bên muốn ly hôn hoặc hai bên không thỏa thuận được. Hai thủ tục khác nhau về điều kiện, thời gian và mức độ phức tạp.

Trên thực tế, nếu vợ/chồng người Nhật ở xa và khó về Việt Nam, ngay cả khi hai bên đồng thuận, vụ việc vẫn có thể phải xử lý theo hướng có yếu tố vắng mặt. Luật sư sẽ tư vấn lựa chọn phương án phù hợp nhất với hoàn cảnh của bạn.

Ly hôn với người Nhật mất bao lâu và án phí bao nhiêu?

Trả lời nhanh: Trường hợp thuận tình thường mất 2–4 tháng, đơn phương 4–6 tháng. Nếu phải ủy thác tư pháp ra Nhật và bên kia vắng mặt, thời gian có thể kéo dài 12–24 tháng. Án phí ly hôn sơ thẩm là 300.000đ khi không có tranh chấp tài sản.

• Án phí sơ thẩm: 300.000đ nếu không tranh chấp về tài sản (theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14). Nếu có tranh chấp tài sản, án phí tính theo giá trị tài sản.
• Lệ phí ủy thác tư pháp ra nước ngoài: 200.000đ/lần.
• Chi phí dịch thuật, hợp pháp hóa lãnh sự: tùy số lượng giấy tờ.

Yếu tố khiến vụ việc kéo dài nhất chính là khâu tống đạt và lấy lời khai của bên đang ở Nhật. Đây cũng là lý do nên có luật sư đồng hành để theo sát tiến độ và xử lý kịp thời khi phát sinh vướng mắc.

Khi vợ/chồng người Nhật ở nước ngoài hoặc không hợp tác thì xử lý ra sao?

Trả lời nhanh: Bạn vẫn có thể ly hôn được. Tòa án Việt Nam sẽ thực hiện thủ tục ủy thác tư pháp để tống đạt văn bản và lấy lời khai của bên ở Nhật; nếu đã tống đạt hợp lệ mà bên kia vẫn không hợp tác, Tòa án có thể xét xử vắng mặt.

Cụ thể, khi bị đơn là người Nhật đang ở nước ngoài, trình tự thường gồm:

• Tòa án tống đạt thông báo, văn bản tố tụng qua con đường ủy thác tư pháp.
• Trường hợp đã tống đạt hợp lệ nhiều lần mà bị đơn không phản hồi hoặc cố tình vắng mặt, Tòa án vẫn tiếp tục giải quyết và có thể xét xử vắng mặt theo quy định.
• Trường hợp không xác định được địa chỉ của bị đơn ở nước ngoài, Tòa án sẽ áp dụng hướng dẫn tại Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP để giải quyết.

Điều quan trọng là cung cấp được càng nhiều thông tin về địa chỉ, nơi làm việc của vợ/chồng người Nhật càng tốt. Đây là khâu kỹ thuật, rất nên có luật sư hỗ trợ để hồ sơ tống đạt hợp lệ ngay từ lần đầu, tránh phải làm lại nhiều lần.

Đã ly hôn ở Nhật rồi thì ở Việt Nam phải làm gì?

Trả lời nhanh: Điều này phụ thuộc vào việc bạn đã ly hôn ở Nhật theo hình thức nào. Nếu là ly hôn thuận tình kiểu thủ tục hành chính tại Nhật (協議離婚 – kyogi rikon), bạn làm thủ tục ghi chú ly hôn tại UBND cấp xã. Nếu là bản án của Tòa án Nhật, bạn làm thủ tục công nhận và cho thi hành tại Tòa án Việt Nam.

Đây là điểm rất nhiều người nhầm lẫn. Ở Nhật, phần lớn các cặp vợ chồng ly hôn bằng cách cùng ký vào đơn và nộp tại cơ quan hành chính địa phương (kyogi rikon) – tức là một thủ tục đăng ký hành chính, không phải bản án của tòa. Vì không có bản án nên không thể đem ra Tòa án Việt Nam yêu cầu “công nhận bản án”, mà phải đi theo con đường ghi chú vào sổ hộ tịch.

Thủ tục ghi chú ly hôn người Nhật làm ở đâu, bao lâu?

Từ ngày 01/7/2025, thẩm quyền hộ tịch đã được chuyển về cấp xã. Theo Nghị định 120/2025/NĐ-CP, thủ tục ghi chú ly hôn được thực hiện tại UBND cấp xã (do công chức tư pháp – hộ tịch giải quyết), thay cho UBND cấp huyện trước đây. Thời gian giải quyết là 05 ngày làm việc, tối đa không quá 08 ngày làm việc nếu cần xác minh. Hồ sơ gồm tờ khai ghi chú ly hôn và bản sao giấy tờ ly hôn do phía Nhật cấp (đã hợp pháp hóa lãnh sự và dịch công chứng).

Quyền nuôi con và chia tài sản khi ly hôn với người Nhật được giải quyết thế nào?

Trả lời nhanh: Quyền nuôi con dựa trên nguyên tắc bảo đảm quyền lợi tốt nhất cho con; con dưới 36 tháng tuổi thường giao cho mẹ. Tài sản chung được chia theo nguyên tắc của Luật Hôn nhân và Gia đình, riêng bất động sản ở Nhật được giải quyết theo pháp luật nơi có tài sản.

Về quyền nuôi con: Tòa án căn cứ Điều 81–84 Luật Hôn nhân và Gia đình 2014. Con dưới 36 tháng tuổi nguyên tắc do mẹ trực tiếp nuôi; con từ đủ 7 tuổi trở lên thì xem xét nguyện vọng của con. Bên không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng.

Về chia tài sản: tài sản chung tại Việt Nam được chia đôi nhưng có tính đến công sức đóng góp của mỗi bên (Điều 59). Đối với bất động sản tọa lạc tại Nhật Bản, theo Điều 127 Luật Hôn nhân và Gia đình, việc giải quyết được áp dụng theo pháp luật của nước nơi có bất động sản – đây là điểm cần lưu ý khi vợ chồng có nhà, đất tại Nhật.

Có cần hợp pháp hóa lãnh sự giấy tờ Nhật không? Apostille áp dụng khi nào?

Trả lời nhanh: Tính đến thời điểm hiện tại, giấy tờ do Nhật Bản cấp vẫn phải hợp pháp hóa lãnh sự và dịch công chứng sang tiếng Việt. Từ ngày 11/9/2026, khi Công ước Apostille có hiệu lực với Việt Nam, giấy tờ công của Nhật chỉ cần dán tem Apostille thay cho hợp pháp hóa lãnh sự.

Việt Nam đã hoàn tất thủ tục gia nhập Công ước La Hay 1961 về miễn hợp pháp hóa đối với giấy tờ công của nước ngoài (Công ước Apostille). Theo Bộ Ngoại giao, Công ước sẽ chính thức có hiệu lực với Việt Nam kể từ ngày 11/9/2026.

Câu hỏi thường gặp

Kết luận

Thủ tục ly hôn với người Nhật Bản tại Việt Nam đã có nhiều thay đổi quan trọng từ năm 2025: nộp đơn tại Tòa án nhân dân khu vực, ghi chú ly hôn tại UBND cấp xã, và sắp tới là cơ chế Apostille thay cho hợp pháp hóa lãnh sự từ 11/9/2026. Việc xác định đúng tình huống của mình – ly hôn tại Việt Nam, ly hôn đơn phương khi bên kia ở Nhật, hay công nhận một việc ly hôn đã hoàn tất tại Nhật – sẽ quyết định toàn bộ hồ sơ và trình tự bạn cần thực hiện. Đây là lĩnh vực nhiều thủ tục và dễ vướng mắc về giấy tờ nước ngoài, nên có luật sư đồng hành là cách an toàn để bảo vệ tốt nhất quyền lợi của bạn.